Małe, słodkie pieczywo z ciasta drożdżowego, zwykle z nadzieniem, z lukrem czy posypką z kruszonki lub bakalii. Drożdżówki to ogólna nazwa, a ich kształt oraz forma, podobnie jak nadzienie mogą być najróżniejsze. Najczęściej jest to mak, biały ser, budyń, konfitury albo świeże owoce. Nasza propozycja to drożdżówki z makiem, chyba jedna z najpopularniejszych wersji. Miękkie i puszyste, przełożone pyszną masą. Bez problemu można je kupić w cukierniach, a nawet w marketach. Jednak podobnie jak w przypadku wielu innych wypieków czy potraw, domowe zawsze smakują najlepiej. Mamy też pewność co do użytych składników. Zasadniczo ze względu na obecność kalorii, tłuszczów i węglowodanów, nie jest to wypiek uważany za najzdrowszy, ale stanowi też źródło pewnych wartości odżywczych. A okazjonalnie czy do niedzielnej, popołudniowej kawy po drożdżówkę z makiem warto sięgnąć. Tym bardziej że dla wielu osób jest wspomnieniem z dzieciństwa, a domowa kojarzy się z rodzinnym ciepłem.

Słodkie i drożdżowe

Drożdżówki z makiem najczęściej mają formę małych zawijańców. Nadzienie przygotowuje się z mielonego maku, zwykle z dodatkiem cukru, miodu i bakalii. Słodkie ciasto drożdżowe posmarowane masą makową zawija się w roladę. Dzięki temu masa jest rozłożona równomiernie na całej szerokości i znajduje się w każdej zawiniętej warstwie. Następnie rolada jest krojona na mniejsze części. Często przez środek, wzdłuż ciasta robione jest wgłębienie trzonkiem drewnianej łyżki. Boki wywijają się do góry i widać na nich kaskadowe warstwy nadzienia makowego. Jest bardziej stabilne, a wypiek nabiera oryginalnego wyglądu.

Mówiąc o wyglądzie, oprócz zawijańców mogą to być warkocze, ślimaki, płaskie placki albo okrągłe bułeczki. Różne mogą być także nazwy. Drożdżówka jest ogólnopolskim i potocznym określeniem tych wypieków, jak nazwa wskazuje obowiązkowo z ciasta drożdżowego. Za rodzaj synonimu tej nazwy można uznać określenie bułka drożdżowa. Funkcjonuje głównie na Podlasiu i w Małopolsce, gdzie używa się też nazwy słodka bułka. Na Śląsku są to kołocze lub kołoczyki, a w wielkopolskiej gwarze z niemieckiego szneki z glancem, czyli z lukrem. Tradycyjna szneka nie ma nadzienia, ale współcześnie warianty z makiem, serem czy owocami są popularne. To także trzy główne rodzaje nadzienia śląskich kołoczy, podobnie jak podlaskich bułeczek drożdżowych.

Jaka jest historia wypieków z makiem?

Wracając do maku, w całej Europie Wschodniej i Środkowej jest uprawiany oraz wykorzystywany w kuchni od starożytności. Stanowi ważny składnik oraz element tradycji kulinarnej. Jest w niej głęboko zakorzeniony, włącznie z symboliką płodności i obfitości, dobrobytu i pomyślności, wywodzącą się ze słowiańskich obrządków. Wykorzystywanie go do nadzienia jest tradycją wielowiekową. Do dziś powszechnie jest używany do słodkich wypieków, tradycyjnie zwłaszcza w okresie świątecznym. A połączenie maku z ciastem drożdżowym to część polskiej kultury kulinarnej od kilkuset lat, dla której najbardziej typowy jest makowiec. Trudno za to dokładnie określić, kiedy powstały drożdżówki znane nam we współczesnej formie, ale dziś są ulubionym i codziennym wypiekiem powszechnie dostępnym cały rok.

Czy mak jest zdrowy?

Mak ma wiele cennych wartości oraz składników odżywczych i wykazuje właściwości prozdrowotne. Jest skarbnicą nienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3 i 6, białka oraz błonnika i antyoksydantów. Zawiera dużo witaminy E i witamin z grupy B oraz minerałów, w tym sporo wapnia i magnezu. Jest ceniony nie tylko walory zdrowotne oraz kulinarne. Zastosowanie znajduje także w kosmetologii i medycynie naturalnej. Co ciekawe, w ziołolecznictwie wykorzystuje się mak polny i niebieski, a nie lekarski stosowany w farmacji. Niebieski jest jego odmianą, najbardziej popularną w kuchni. Zaleca się jednak spożywać go z umiarem, bo cechuje się wysoką kalorycznością i jest ciężkostrawny. Ilość zależy od indywidualnych uwarunkowań oraz potrzeb. Zalecana dawka dla zdrowej, dorosłej osoby wynosi 1-2 łyżki stołowe dziennie, czyli około 10-30 gramów. U niektórych osób zaleca się mniejsze ilości – około 1-2 łyżeczek. Te ilości dotyczą głównie surowych ziaren, jednak obróbka termiczna sprawia, że zmienia się ich konsystencja oraz wpływ na organizm. Mak jest nieco mniej ciężkostrawny, dodatkowo lepiej przyswajane są składniki odżywcze. W przypadku drożdżówek sparzenie i pieczenie sprawia, że może być lżejszy do strawienia, w czym pomaga także mielenie.