Potrawy składające się z bazy i nadzienia dają ogromne pole do kreatywności. Sposoby, wersje oraz składniki mogą być najróżniejsze. Jedną z form są warzywa bulwiaste wypełnione farszem, na przykład bataty albo ziemniaki – w tym przepisie z wielkopolskim gzikiem. O tych pierwszych, a także porównaniu obu pisaliśmy przy okazji tostów z batata. Jest traktowany jako zamiennik oraz zdrowsza alternatywa dla ziemniaka. Stał się podstawą kuchni „comfort food”, „paleo” i „fit”. My przygotowaliśmy przepis na bataty z mięsem mielonym. To idealny kontrast: słodycz pieczonej bulwy i wytrawność dobrze wysmażonego mięsa. Przedstawiamy także kilka informacji o tym warzywie, bo jego historia jest bardzo bogata oraz długa i jest w niej królewski wątek. 

Batat vs ziemniak – co wybrać i jak je przygotować? 

Nawiązując do porównania obydwu warzyw – batat ma wyjątkową cechę. Skórka po upieczeniu tworzy naturalną „miseczkę”, co odróżnia go od ziemniaka, który częściej pęka. W naszym przepisie wykorzystujemy technikę „double baked”. Batat jest najpierw pieczony w całości w skórze, w środku staje się słodki, miękki i kremowy, bo gotuje się we własnej parze. Następnie po nakrojeniu i wydrążeniu miąższu wraca do pieca. Cukry zaczynają się karmelizować i „miseczka” sztywnieje, bo skórka jest twardsza oraz bardziej skórzasta niż u ziemniaka. Dzięki temu po nałożeniu ciężkiego, wilgotnego farszu utrzymuje swoją formę. Dlatego ta bulwa jest idealna do nadziewania – i w takiej wersji, podobnie jak samo warzywo stanowi podstawę wielu kuchni. 

Kulinarna podróż przez kontynenty: skąd wzięły się nadziewane bataty? 

Z jednej strony synonim kuchni „fit” i nowoczesnej klasyki, z drugiej to potrawa z  8-tysiącletnią historią. Bataty pochodzą z Ameryki Środkowej i Południowej. Tam danie ewoluowało zależnie od regionu, podobnie jak na całym świecie wraz z rozpowszechnieniem się tego warzywa. Stało się elementem tradycji różnych krajów. W wielu z nich popularna jest technika nadziewania, często wynikająca z wielowiekowych modyfikacji lokalnych potraw, a także łączenia dwóch światów. 

Majowie oraz Inkowie piekli bulwy w popiele i wypełniali białkowymi dodatkami. Przywiezione na Stary Kontynent przez Kolumba w XV wieku na początku były drogim i egzotycznym przysmakiem. Dla odmiany w XVIII i XIX wieku w USA stały się kluczowe w południowej kulturze „Soul Food” Afroamerykanów. Historycznie pieczono je z resztkami mięsa jako sycący, tani posiłek robotników rolnych. Współcześnie w Stanach są nowoczesnym daniem z rodzaju eleganckiego „superfood” i „fit”. Za to w Ameryce Środkowej to element dawnych tradycji. 

Meksyk – smak dzieciństwa i domowego ogniska 

Meksyk jest kolebką tego warzywa, które od wieków tam jadano. Choć tamtejsze ulice kojarzą się z zapachem taco i tortilli, to wieczorami roznosi się słodki aromat pieczonych batatów. To wersja deserowa, sprzedawana przez „camotero” z wózków przypominających małe lokomotywy. Gwizd pary, jaki się z nich wydobywa, jest jeszcze bardziej przeszywający niż silny aromat. Po zmroku sprzedawcy ruszają w miasto, a towarzyszy temu charakterystyczny, głośny dźwięk. 

Zupełnie odmienny, wytrawny charakter ma tradycyjna, domowa wersja – „Camotes Rellenos”, czyli fundament obiadów. Nadziewanie pieczonych batatów mięsnymi farszami to efekt łączenia rdzennych składników z hiszpańskimi technikami. Pieczone bataty z lekkimi dodatkami stały się złożonym daniem obiadowym. Mięso jest duszone z pomidorami, cebulą, czosnkiem i kminem rzymskim, co jest zasługą kolonizatorów. Jednocześnie pikantny farsz dobrze balansuje słodycz bulwy. To tam narodził się ten duet, będący fuzją miejscowych tradycji z kolonialnymi wpływami. 

Od potrawy z resztek do królewskiego rarytasu – różne wyspy, różny status 

Na Karaibach to danie, podobnie jak w Meksyku, stanowi fuzję lokalnych zwyczajów z czasami kolonialnymi. Historycznie bataty nadziewano tym, co zostało z poprzedniego dnia, tworząc sycące, „jednogarnkowe” danie. Z czasem ta prosta potrawa z resztek ewoluowała do statusu regionalnej dumy. W miarę budowania tożsamości kulturowej na wyspach, zwłaszcza na Saint Vincent i Grenadynach, „Stuffed Sweet Potato” stało się daniem niemal świątecznym. Dziś przyrządza się je ze świeżych, lokalnych składników, celebrując status narodowej specjalności. 

W tym samym czasie, gdy w Ameryce rodziła się tradycja nadziewania mięsem, bulwy dotarły do Europy i stały się luksusem dostępnym tylko dla elit. Na dwór Tudorów sprowadzano je z Hiszpanii, a ich wielkim fanem był Henryk VIII. Warzywo traktowano jak wykwintny deser, serwowany z cukrem i egzotycznymi przyprawami. Z czasem arystokratyczny wizerunek zaczął się zacierać i zmieniać. Jak widać, batat na różnych kontynentach przeszedł różnorodne drogi, zanim w końcu stał się jednym z najbardziej uniwersalnych składników w kuchniach całego świata.