Ziemniaki i boczek – pierwsze skojarzenie to danie obiadowe z pieczonym lub smażonym mięsem. Jak się okazuje, jest to również popularne połączenie sałatkowe. Boczek to dość tłusta i kaloryczna część wieprzowiny. Ziemniaki za to wbrew niektórym opiniom nie są tuczące, są niskokaloryczne, a do tego sycące i lekkostrawne. Wyróżnia się 3 podstawowe oraz 2 pośrednie typy ziemniaków. Różnią się zawartością skrobi, a co za tym idzie strukturą i zwięzłością miąższu. Typ A zwany sałatkowym i do nich polecany – jest najbardziej twardy. Można też użyć lekko twardy, delikatniejszy typ AB łączący cechy sałatkowe z uniwersalnymi i ogólnoużytkowymi. W każdej wersji to fundament kuchni polskiej, prosty składnik, tak jak sałatka ziemniaczana z boczkiem. 

Kartoffelsalat – niemiecka i poniemiecka sałatka 

Jest to potrawa pochodząca z tradycyjnej kuchni niemieckiej. Typowa dla niej, ale też dla kuchni, które były pod wpływami niemieckimi. Jak wiadomo, spora część Polski należy do takich regionów, dlatego i u nas sałatka ziemniaczana jest popularna, zwłaszcza w zachodnich województwach. Jest charakterystyczna dla Śląska, Wielkopolski, Pomorza i Mazur. Często podaje się ją do pieczonych oraz grillowanych mięs czy smażonych ryb. 

W podstawowej wersji jest to potrawa postna. Przygotowuje się ją z ugotowanych ziemniaków krojonych w kostkę oraz posiekanej cebuli. Dla smaku dodawany jest olej oraz ocet lub sok z cytryny, czasem majonez. Doprawia się ją solą oraz pieprzem. Jednak wariacji i składników może być wiele. Dodatkami mogą być marchewka, pietruszka, korzeń selera oraz ogórki kiszone, co wraz z jajkami i groszkiem czyni z niej klasyczną sałatkę jarzynową. Mogą to być też inne warzywa, kukurydza, a nawet pierś z kurczaka, kiełbasa i boczek wędzony. Ziemniaki w sałatkach często też łączy się z filetami śledziowymi. W wielu wersjach składnikiem spajającym całość jest majonez. 

Kartoffelsalat – polskie adaptacje sałatki ziemniaczanej 

Nasza wersja sałatki ziemniaczanej z boczkiem, też wywodzi się z niemieckiej tradycji. Dotyczy to zwłaszcza południowych regionów, gdzie wędzony boczek, czyli „speck” jest klasycznym i popularnym składnikiem. Tradycyjnie kartoffelsalat była przyrządzana na ciepło z ziemniaków, bulionu, podsmażonego boczku, cebuli, oleju i octu wraz z wytopionym z boczku tłuszczem. Na północy Niemiec rzadziej dodaje się boczek, za to częściej używa się majonezu. 

Wracając do niemieckich wpływów na polską kuchnię, wspomniane wcześniej regiony zaadoptowały niemiecką wersję, czasem do lokalnych smaków. W północnej i zachodniej Polsce do sałatki daje się majonez oraz musztardę. Poza tym są to ziemniaki, cebula i ogórki kiszone lub konserwowe. Na południu Polski dodatkiem jest wysmażony boczek oraz cebula, a sos to bulion, ocet winny lub jabłkowy, olej i musztarda. Tu często podaje się sałatkę na ciepło. Jest jeszcze wersja typowo śląska. Do ziemniaków dodaje się smażony boczek wędzony, ogórki kiszone, cebulę oraz marchewkę i jajko na twardo do dekoracji. Spoiwem jest oliwa z octem lub majonez. 

Ciekawostki: W 2006 roku „Kartoffelsalat” w przytoczonej wersji śląskiej został wpisany na Listę produktów tradycyjnych w kategorii „Gotowe dania i potrawy” województwa śląskiego. Jest też nazywany „szałot śląski” lub „szałot kartoflany z boczkiem wędzonym”. Krótko przed nim na Listę trafił też „szałot śląski (sałatka śledziowa)”. Również zawiera ziemniaki, ogórek kiszony i smażony boczek, ale dodatkowym składnikiem jest śledź, który daje potrawie wyraźny posmak. 

Jak widać, sałatka ziemniaczana jest popularna oraz ceniona i niejedno ma oblicze. Jednak na czoło wyraźnie wysuwa się połączenie ziemniaków z boczkiem. Jakie mają właściwości?

Boczek – co to za część mięsa? 

Jest to mięso wieprzowe pochodzące z brzusznej części tuszy. Znajduje się pomiędzy udźcem, łopatką a mostkiem. Ta część charakteryzuje się wyraźnym, naprzemiennym ułożeniem warstw mięsa oraz tłuszczu. Jednak to dzięki temu to mięso jest soczyste i wyraziste w smaku, bo tłuszcz jest jego nośnikiem. W sprzedaży można kupić boczek surowy z żeberkami lub bez, parzony, wędzony albo pieczony. Do pieczenia zresztą nadaje się idealnie, podobnie jak do smażenia i grillowania. Jest popularnym dodatkiem do jajecznicy oraz dań z kapustą. Jest tłusty, ale stanowi też bogate źródło białka, aminokwasów oraz witamin z grupy B. 

Jakie właściwości mają ziemniaki? 

Najlepsze są ziemniaki gotowane na parze oraz w mundurkach. Przyrządzane w ten sposób zachowują najwięcej wartości odżywczych, wykazują też korzystne dla zdrowia właściwości. Zawierają sporo witamin – A, C, E, K, PP i z grupy B oraz wiele minerałów – potas, żelazo, wapń, fosfor i magnez, a także błonnik oraz antyoksydanty i białko o wysokiej wartości odżywczej. 

Jeśli chodzi o właściwości, oczywiście frytki i inne smażone wersje nie są zbyt zdrowe. Oczywiście też ziemniaki podawane ze skwarkami z boczku, tak jak w naszej sałatce zyskują na kaloryczności, ale jednocześnie także na smaku. Gotowane i tak zawierają mniej kalorii niż ta sama ilość kaszy czy makaronu, a okraszone skwarkami to klasyczne połączenie, tu wzbogacone zdrowymi ziołami. 

Gdzie idealnie sprawdzi się sałatka ziemniaczana?

Polacy kochają ziemniaki chyba pod wszystkimi postaciami – od gotowany, przez pieczone czy w formie kluseczek (a nawet włoskich gnocchi). Trudno sobie wyobrazić niedzielny obiad bez ziemniaków. Ale Polacy są także królami grilla! Dlatego w okresie wiosennym sałatka ta będzie idealnym dopełnieniem spotkań z bliskimi na działce czy w ogrodzie, przy grillu.

Mamy też polecajkę – do gotowania ziemniaków (także na parze) idealnie sprawdzi się garnek World’s Greatest Pot, który dzięki obrotowemu durszlakowi ułatwia pracę w kuchni.