Najbardziej wykwintny deser, kojarzony z weselami, imieninami oraz innymi specjalnymi okazjami. Tort, czyli kilkuwarstwowe ciasto biszkoptowe przekładane masą lub kremami, ozdabiane polewą, zdobieniami z kremu czy innymi dodatkami. Z drugiej strony naleśniki, czyli jedne z prostszych i szybkich placków, choć bardzo wszechstronnych, jeżeli chodzi o wykorzystanie czy dodatki. To, co łączy je z tortem, to okrągły kształt, a że kuchnia jest przestrzenią do kreatywności i eksperymentów, można wykorzystać tę wspólną cechę. Torcik naleśnikowy może nie sprawdzi się na weselu, ale jest świetną propozycją na niedzielny deser czy dziecięce party. Przełożony pysznym, kakaowym kremem z serka mascarpone, polany pyszną polewą czekoladową i podawany z przełamującymi nieco tę słodycz malinami skusi każdego.

Inspiracją do wymyślenia tortów naleśnikowych jako bardziej eleganckiej wersji oraz formy podania mogły być cienkie, francuskie naleśniki crêpes, zwijane w rulon, kwadrat lub trójkąt. Nie można jednak ustalić, kto i kiedy je wymyślił. Wiadomo za to, gdzie prawdopodobnie powstały pierwsze torty biszkoptowe w znanej nam obecnie postaci.

Skąd się wzięły torty?

Przywiezienie do Polski wielu nieznanych u nas wcześniej warzyw i owoców oraz spopularyzowanie włoskich dań zawdzięczamy królowej Bonie. Nie każdy jednak wie, że jej zasługą jest również pojawienie się w naszym kraju tortów. Włochy uznaje się za ich ojczyznę, gdzie w XVI wieku miał powstać okrągły biszkopt przekładany masami. Polska nazwa pochodzi od włoskiego słowa „torta”, które oznacza „ciasto”. W Polsce początkowo nie były dostępne dla przeciętnego człowieka. Z dworu królewskiego stopniowo rozpowszechniły się najpierw w wyższych sferach jako bogato zdobione ciasto deserowe na specjalne okazje. Dziś są powszechnie dostępne i pieczone na takie okazje na całym świecie. Można dodać, że samo słowo tort to polskie określenie przybyłe z Włoch. W krajach anglojęzycznych jest tożsame z ciastem jako takim, różnicą jest przedrostek do słowa „cake”, czyli urodzinowe bądź weselne ciasto.

Torty wielowarstwowe wykonane z ciasta biszkoptowego uznaje się za pierwsze prawdziwe, podobne jak dziś nam znane, ale już w starożytności przygotowywano okrągłe, słodkie wypieki. Robiono je z ciasta chlebowego z dodatkiem owoców, bakalii czy miodu. Kształt nawiązywał do starożytnych wierzeń, że koło to symbol między innymi sił natury i cykliczności życia. Także już wtedy w Grecji oraz Rzymie były przygotowywane na ważne okazje, w starożytnym Rzymie powstał zwyczaj wypiekania ich na wesela. Tradycja z kolei pieczenia jednowarstwowego tortu na urodziny miała pojawić się w XV wieku w Niemczech. Wspomniany, bogatszy tort biszkoptowy mający więcej warstw miał powstać około XVI wieku we Włoszech. Z upływem czasu wraz z rozwojem technologii i dostępnością składników sztuka cukiernicza stale się rozwijała, co sprawiło, że te ciasta stawały się coraz bardziej skomplikowane. Dziś potrafią być wręcz małymi dziełami sztuki, a torty weselne często składają się z kilku pięknie udekorowanych pięter.

W przygotowywaniu tortów nie ma specjalnych ograniczeń, więc cukiernicy mogą się wykazać. Wspólny jest tylko okrągły kształt, co ułatwia dzielenie ich na równe kawałki. Ciasto z definicji ma być biszkoptowe, ale może być różne, także smakowe i nasączane. Przełożenie też może być różne, od bitej śmietany, najróżniejszych mas i kremów, aż po dżemy i konfitury. Podobnie wykończenie masą z przełożenia czy lukrami i różnymi polewami. Niezliczone są też metody oraz dodatki, którymi można tort ozdobić. Jako ciekawostkę warto dodać, że te wypieki doczekały się też wersji wytrawnej, zwykle też są okrągłe i mają przekładane warstwy. Baza może być z różnych składników, między innymi z chleba, makaronu, warzyw, sałatek czy właśnie naleśników.

Historia naleśników

Pierwsze pisemne wzmianki o plackach smażonych na patelni tiganites, przypominających współczesne naleśniki pochodzą z Grecji z IV wieku p.n.e. Dlatego wiadomo, że już w starożytnej Grecji były przygotowywane i do dziś podobne placki tam się jada. Według Włochów naleśniki wymyślono we Florencji, skąd w XVI wieku trafiły do Francji, a z czasem do reszty Europy, Azji i za Ocean. Każda z kuchni w międzyczasie modyfikowała przepisy do obecnej wersji. Jednak i tak w różnych krajach różnią się nie tylko składem czy smakiem, ale też nazwą. Pierwszy przepis na francuskie crespes z białym winem, najbardziej zbliżone do dzisiejszych pochodzi z francuskiej książki kucharskiej z połowy XVI wieku, dopiero w XIX mleko zastąpiło w nich wino. Również z XVI wieku pochodzą pierwsze wzmianki o naleśnikach z mąki żytniej pieczonych na płytach kuchennych w staropolskiej kuchni. Miały być odpowiednikiem słowiańskich nalistników pieczonych na liściach bądź kracie, od nich też ma pochodzić polska nazwa naleśniki.